Najważniejsze wątki HPV:
- Czym jest HPV i jak można się nim zarazić?
- Jak diagnozuje się HPV?
- Kiedy wykonać badanie na obecność wirusa HPV?
- Po jakim czasie od kontaktu seksualnego wynik badania HPV będzie wiarygodny?
- Na czym polega badanie HPV?
- Ile kosztuje badanie HPV w Polsce?
- Jak interpretować wynik badania HPV?
- Jak leczy się HPV?
- Czy można się uchronić przed HPV?
HPV - wirus brodawczaka ludzkiego:
Czym jest HPV i jak można się nim zarazić?
HPV (Human Papillomavirus) to grupa ponad 200 typów wirusów, z których część powoduje kłykciny kończyste (brodawki narządów płciowych), a inne mogą prowadzić do rozwoju nowotworów szyjki macicy, odbytu, prącia czy gardła. Do zakażenia dochodzi głównie podczas kontaktów seksualnych – pochwowych, oralnych lub analnych. Zakażenie może też przenosić się przez bliski kontakt skórny z okolicą intymną, nawet jeśli nie dochodzi do pełnego stosunku.
Jakie są objawy i postaci zakażenia HPV?
1. Zakażenie bezobjawowe:
To najczęstsza postać infekcji HPV
U większości osób zakażenie przebiega bez żadnych objawów, a układ odpornościowy sam eliminuje wirusa w ciągu 6–24 miesięcy.
️Mimo braku objawów, osoba zakażona może przenosić wirusa na partnera seksualnego.
️2. Zmiany łagodne - kłykciny kończyste (brodawki narządów płciowych)
️Wywoływane głównie przez typy 6 i 11 HPV (nieonkogenne). Są to miękkie, różowawe lub cieliste grudki, które:
U kobiet: srom, przedsionek pochwy, okolica odbytu, szyjka macicy
U mężczyzn: żołądź, napletek, trzon prącia, okolica odbytu, cewka moczowa
Kłykciny mają tendencję do nawrotów, ponieważ wirus może pozostawać w komórkach nabłonka nawet po usunięciu zmian.
3. Zmiany przednowotworowe
Wywoływane przez tzw. typy wysokiego ryzyka (onkogenne), najczęściej: 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58.
Wirus może powodować nieprawidłowy rozrost komórek nabłonka w różnych miejscachciała, co prowadzi do zmian przedrakowych.
U kobiet:
CIN (Cervical Intraepithelial Neoplasia) – dysplazja szyjki macicy:
CIN 1 – łagodna, często samoistnie ustępuje,
CIN 2–3 – zaawansowane zmiany przedrakowe wymagające leczenia.
U mężczyzn:
PeIN (Penile Intraepithelial Neoplasia) – dysplazja prącia,
AIN (Anal Intraepithelial Neoplasia) – dysplazja odbytu (częściej u mężczyzn mających kontakty z mężczyznami).
4. Zmiany nowotworowe związane z HPV
Przewlekłe zakażenie typami onkogennymi (szczególnie 16 i 18) może po wielu latach prowadzić do rozwoju nowotworów
Najczęstsze nowotwory związane z HPV:
5. Rzadkie postacie zakażenia HPV
Brodawki zwykłe – na dłoniach, stopach, kolanach; wywoływane przez inne typy HPV
Brodawki płaskie – małe, płaskie, gładkie zmiany, często u młodych osób.
Jak diagnozuje się HPV?
U kobiet: najczęściej poprzez cytologię i test DNA HPV (wykrywający obecność wirusa w komórkach szyjki macicy).
U mężczyzn: testy wykonuje się rzadziej, ale można pobrać wymaz z prącia lub odbytu. Badanie warto wykonać zwłaszcza w razie widocznych zmian lub nieprawidłowej cytologii.
Kiedy wykonać badanie na obecność wirusa HPV?
Badanie na obecność wirusa HPV warto wykonać, jeśli:
- W cytologii pojawiły się nieprawidłowe wyniki (ASC-US, LSIL, HSIL),
- Występują brodawki narządów płciowych,
- Partner miał stwierdzone zakażenie HPV,
- Jako profilaktyczne badanie przesiewowe, szczególnie u osób aktywnych seksualnie.
Po jakim czasie od kontaktu seksualnego wynik badania HPV będzie wiarygodny?
Badanie na obecność wirusa HPV warto wykonać, jeśli:
Wirus potrzebuje czasu, by „zadomowić się” w komórkach nabłonka.
Dlatego najwcześniej wiarygodny wynik uzyskuje się po 3–6 tygodniach od ryzykownego kontaktu, a najlepiej po 2–3 miesiącach.
Zbyt wczesne wykonanie testu może dać wynik fałszywie ujemny.
Na czym polega badanie HPV?
Test HPV polega na pobraniu wymazu z szyjki macicy (u kobiet) lub z okolic prącia, cewki moczowej czy odbytu (u mężczyzn).
Materiał jest następnie analizowany metodą PCR , która wykrywa DNA wirusa i określa, czy jest to typ niskiego, czy wysokiego ryzyka onkologicznego.
Ile kosztuje badanie HPV w Polsce?
Koszt zależy od zakresu testu:
Test na obecność DNA HPV (16,18 + inne typy) – ok. 150–300 zł,
Test z genotypowaniem (identyfikacja poszczególnych typów) – ok. 250–400 zł,
Pakiet cytologia + HPV DNA – ok. 250–450 zł.
W wielu placówkach można wykonać testy w ramach NFZ po skierowaniu od ginekologa.
Jak interpretować wynik badania HPV?
Wynik ujemny (brak DNA HPV) – brak aktywnego zakażenia.
Wynik dodatni (obecność DNA HPV) – obecność wirusa, ale nie zawsze oznacza chorobę.
W razie dodatniego wyniku lekarz zwykle zleca:
- Powtórne badanie po 12 miesiącach,
- Kolposkopię i ewentualnie biopsję szyjki macicy, jeśli są nieprawidłowości w cytologii.
Jak leczy się HPV?
Nie ma leku, który bezpośrednio usuwa wirusa z organizmu.
Leczenie polega na:
- Usuwaniu zmian (brodawek) metodą laserową, krioterapią lub farmakologicznie,
- Monitorowaniu wyników cytologii i testów HPV
- Wzmacnianiu odporności, która może pomóc organizmowi zwalczyć infekcję.
Czy można się uchronić przed HPV?
Tak – najskuteczniejszą ochroną jest szczepienie przeciw HPV.
Dostępne szczepionki chronią przed m.in. najgroźniejszymi typami wirusa (m.in. 6, 11, 16, 18).
Zaleca się szczepienie:
- Dziewczętom i chłopcom od 9. roku życia,
- Dorosłym do ok. 45. roku życia,
W Polsce szczepienie dzieci 12–13-letnich jest bezpłatne w ramach programu Ministerstwa Zdrowia.
Regularne badania cytologiczne i szczepienie to najskuteczniejsza ochrona.
NAJWAŻNIEJSZA INFORMACJA
Dlaczego warto zaszczepić się przeciwko HPV?
Szczepienie przeciwko HPV chroni przed typami wirusa, które odpowiadają za prawie 100% przypadków raka szyjki macicy i znaczną część nowotworów odbytu, prącia czy gardła.
To jedna z nielicznych szczepionek, która może realnie zapobiec rozwojowi nowotworu.
Szczepienie jest bezpieczne, dobrze przebadane i dostępne bezpłatnie dla dzieci w wieku 12–13 lat, a dla dorosłych – na receptę.
Zaszczepienie siebie lub swojego dziecka to inwestycja w zdrowie i przyszłość.
